کرسی‌های علمی دانشگاه فردوسی مشهد

کرسی علمی «تفکیک ضمان اجتماعی از تأمین اجتماعی در حکومت اسلامی» با ارائه دکتر محمدرضا آرام (استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد) در تاریخ سه‌شنبه ۴ آذر ۱۴۰۴ در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد. این کرسی با حضور حدود ۲۵ نفر از اساتید گروه‌های مختلف و دانشجویان تحصیلات تکمیلی تشکیل گردید و در آن، طرح‌نامه تصویب‌شده ارائه‌کننده درباره بررسی ابعاد نظری و کاربردی تفکیک «ضمان اجتماعی» از «تأمین اجتماعی» و نقش آن در تبیین مسئولیت‌های حاکمیت و ساختارهای حمایتی در حکومت اسلامی ارائه و سپس مورد نقد و ارزیابی علمی قرار گرفت.

در ابتدای جلسه، دکتر محمدرضا آرام (استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد) ضمن تبیین چارچوب نظری موضوع، به تشریح تفاوت‌های مفهومی و کارکردی میان «ضمان اجتماعی» و «تأمین اجتماعی» در نظام حکمرانی اسلامی پرداخت و با اشاره به مبانی نظری و فقهی این دو مفهوم، تلاش نمود تمایز میان مسئولیت‌های حاکمیت، نهادهای اجتماعی و سازوکارهای حمایتی را روشن سازد. ایشان همچنین با اشاره به ابعاد سیاست‌گذاری اجتماعی در حکومت اسلامی، نشان دادند که چگونه تفکیک دقیق این دو مقوله می‌تواند در طراحی ساختارهای حمایتی، توزیع منابع، کاهش آسیب‌های اجتماعی و تحقق عدالت اجتماعی نقش‌آفرین باشد و از بروز خلط‌های نظری و اجرایی در برنامه‌های رفاهی جلوگیری کند.

در ادامه نشست، دکتر محمدحسن حائری (استاد گروه فقه و مبانی حقوق دانشگاه فردوسی مشهد) و دکتر سیدمرتضی نوعی (استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد) به‌عنوان ناقدین کرسی، ضمن بررسی محتوای ارائه‌شده، دیدگاه‌ها و نقدهای تخصصی خود را نسبت به نظریه مطرح‌شده بیان کردند. ناقدین ضمن تأکید بر اهمیت موضوع و ضرورت پرداختن روشمند به آن، به ارزیابی مبانی مفهومی و فقهی تمایز ارائه‌شده، میزان دقت در تعریف حدود و قلمرو هر یک از دو مفهوم، امکان کاربرد آن در سیاست‌گذاری عمومی، نسبت آن با نظام حقوقی و رفاهی موجود و نیز برخی نکات مربوط به روش‌شناسی پژوهش پرداختند و پیشنهادهایی برای توسعه و تقویت ایده ارائه‌شده ارائه کردند.

در بخش پایانی جلسه، برخی از حاضران از جمله اساتید و دانشجویان، پرسش‌ها و ملاحظات تکمیلی خود را مطرح نمودند و توضیحات تکمیلی ارائه‌کننده، همراه با گفت‌وگو و تبادل‌نظر میان ناقدین و حضار، به تعمیق مباحث و روشن‌تر شدن ابعاد مختلف نظریه مطرح‌شده انجامید.

این رویداد، اولین کرسی ترویجی برگزارشده در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد در سال ۱۴۰۴ بود که پس از طی مراحل ارزیابی و تأیید در دبیرخانه کمیته دستگاهی کرسی‌های علمی دانشگاه برگزار شد. مدیریت برگزاری کرسی بر عهده خانم دکتر فاطمه محروق (استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد) بود.